Liessa.[net nl eu]

Weg met het ironieteken.

Gisteren viel mijn oog bij het lezen van de krant op een opmerkelijk bericht: de nederlandse taal is ‘verrijkt’ met een ironieteken. Blijkbaar hebben diverse mensen een dergelijke uitbreiding in de loop der tijd gesuggereerd en nu heeft de Stichting Collectieve Propaganda van het Nederlandse Boek hiervoor een teken gepresenteerd.

Eerlijk gezegd ontgaat mij de behoefte aan een dergelijk teken. Weliswaar kan ik mij de verwarring van deze krantlezer goed voorstellen, maar ik onderschrijf de reactie van de krant dat ‘terughoudendheid in het gebruik van aanhalingstekens’ en eventuele tekstuele toelichting op het bedoelde in het algemeen zouden moeten voldoen.

Voor kortere teksten waar geen ruimte is voor uitleg is de door wikipedia gesuggereerde smiley doorgaans ruim voldoende. Welliswaar doet dit af aan de eventuele formaliteit van de tekst, maar ik kan mij weinig situaties indenken waarin de combinatie van beperkte lengte en de benodigde precizie van het over te brengen punt tot problemen kunnen leiden.

Tot zover mijn relaas over de onnodigheid van het ironieteken. Mijn afkeer van het concept gaat echter verder dan ‘wat een zinloze actie, raar dat daar geld in gestoken wordt’. Ik vind dit teken een slecht idee en wel om de volgende redenen.

Vooraleerst vind ik het accomoderen van luiheid van schrijvers een slechte zaak: laat mensen maar hun best doen om het punt duidelijk te maken in plaats van de gemakkelijke weg te nemen en er een ‘ik bedoel dit anders’ krabbeltje achter te zetten. Kritische geluiden over hedendaags taalgebruik zijn al jaren de orde van de dag. Door populariteit van sms, chat en straattaal verworden afkortingen en simplificaties tot de norm. Gek genoeg komt kritiek hierop uit dezelfde hoek als de introductie van dit nieuwe teken. Een probleem zien in verandering van taalgebruik en het aanbieden van een methode die nadenken over je formulering overbodig maakt zijn mijns inziens niet te rijmen.

Ten tweede zal het gebruik van een ironieteken in veel gevallen de spanningsboog van het verhaal voortijdig afbreken. Veel verhalen zijn een stuk interessanter en spannender als je niet helemaal zeker bent over de intenties van een personage. Niet langer zal de lezer zich kunnen verbazen over de spitsvondigheid van de schrijver die drie hoofdstukken geleden een personage een formulering heeft laten gebruiken die precies past bij de zojuist onthulde andere intenties.

Ten slotte zou ik gebruik van dit teken in veel gevallen een belediging van de intelligentie van de lezer vinden. Wellicht is het op dat vlak commercieel gezien een goed idee, de eventueel te bereiken doelgroep wordt uitgebreid met een groep mensen die zonder annotatie relevante informatie zou missen, maar weet dat je mij en vermoedelijk velen met mij geen plezier doet met dergelijke verduidelijkingen. Weg met het ironieteken!